三不欺
sān bù qī · tam bất khi
- Một quan niệm về cách trị nước: dùng đức để cảm hóa khiến dân không nỡ dối trá, dùng sự sáng suốt để xét đoán khiến dân không thể dối trá, và dùng hình pháp khiến dân không dám dối trá.
- Nguyên tắc kết hợp giáo hóa, xét đoán và pháp luật để duy trì trật tự, khiến người dưới giữ lòng ngay thật với người cầm quyền.
- Nói rộng hơn, chỉ trạng thái quản lý hiệu quả trong đó đối tượng vừa không muốn, không thể, vừa không dám che giấu hoặc lừa dối người quản lý.
三 là ba; 不 là không; 欺 là lừa dối, dối gạt. Có thể hiểu nôm na là “ba điều không dối” hoặc “ba cách khiến người dưới không dối trá”. Đây là lối nói cổ, thường dùng khi bàn về tư tưởng trị quốc và đạo đức của người cầm quyền, không phải cách nói thông dụng trong giao tiếp hiện đại.