一指禅
yī zhǐ chán · nhất chỉ thiền
- Một phép thiền của Thiền tông, dùng động tác giơ một ngón tay để gợi mở hoặc truyền đạt đạo lý thiền.
- Lối biểu đạt ngắn gọn bằng một cử chỉ mà hàm chứa ý nghĩa sâu xa, thường dùng trong ngữ cảnh Phật học hoặc văn chương cổ.
一 là một, 指 là ngón tay hoặc chỉ, 禅 là thiền. Từ này tương đương với cách gọi “thiền một ngón tay”, bắt nguồn từ công án Thiền tông về vị thiền sư thường giơ một ngón tay để đáp lời. Trong tiếng Việt, “nhất chỉ thiền” hầu như chỉ dùng trong văn viết, Phật học và ngữ cảnh cổ điển.