节制
jié zhì · tiết chế
- kiềm chế, kìm nén (cảm xúc, ham muốn, hành vi) để không vượt quá mức độ
- dùng có mức độ, điều độ (nói về ăn uống, chi tiêu, sinh hoạt)
- (cổ) chỉ huy, quản hạt, cai quản (quân đội, một vùng đất)
- (lịch sử) chức quan tiết độ sứ
节 gốc nghĩa là đốt tre, chỉ mốc giới và nhịp điệu, ở đây mang nghĩa 'tiết độ, hạn chế'; 制 gốc nghĩa là cắt gọt, chế định, mang nghĩa 'khống chế, quy định'. Từ thuần Việt tương đương: kiềm chế, kìm nén, điều độ. Trong tiếng Việt, 'tiết chế' thuộc sắc thái văn viết, trang trọng; khẩu ngữ thường nói 'kìm lại', 'giữ mức độ', 'không quá tay'. Nghĩa chỉ huy, quản hạt và nghĩa chỉ tiết độ sứ chỉ gặp trong cổ văn và sách lịch sử.