不由

bù yóu · bất do

Không khỏi, bất giác; diễn tả một hành động hoặc cảm xúc tự nhiên phát sinh mà không chủ ý.
Không cho phép, không để cho; thường dùng trong cách nói cổ hoặc văn viết.
Không cần, khỏi phải; cách dùng cổ, nay ít gặp.

不 có nghĩa là không, 由 có nghĩa là theo, do hoặc để cho. Trong tiếng Việt hiện đại, bất do chủ yếu tương đương với “không khỏi”, “bất giác”, mang sắc thái hơi văn viết; các nghĩa “không cho phép” và “không cần” chủ yếu gặp trong văn cổ hoặc cách dùng ít phổ biến.